Notatki historyczne

Gmina Izabelin - składa się z siedmiu sołectw położonych wśród lasów Puszczy Kampinoskiej, na północny zachód od Warszawy. Gmina została wydzielona I stycznia 1995 roku decyzją Rady Ministrów z północnej części Gminy Stare Babice.

Najstarszą wsią gminy, a także całej Puszczy Kampinoskiej, jest Truskaw („trusk" = owoc runa leśnego). Wieś wzmiankowana w dokumentach z 1419 roku, lokowana na prawie królewskim z nadania króla Władysława Jagiełły. Są też ślady archeologiczne sprzed kilku tysięcy lat - z epoki kamienia gładzonego. Do połowy XIX wieku było 30 chałup i sąsiedni folwark. Szybki rozwój wsi nastąpił po I wojnie światowej. Staraniem mieszkańców w 1919 roku powstała początkowa szkółka wiejska, by sprostać zapotrzebowaniu.

Laski (leszczyna = „laska") powstały na części powierzchni po wyciętych lichych laskach na początku XVIII w. - 10 chałup i dwór Daszewskich. Na początku XX w. większość folwarku rozparcelowano; Wanda Daszewska oddała swoją ćwierć spadku matce Elżbiecie (Róży) Czackiej na siedzibę Zakładu dla Ociemniałych. Laski zawsze cechowała bardzo prężna działalność społecznokulturalna np. przed II wojną światową działały: ochronka dla sierot, Dom Matki i Dziecka oraz świetlica wiejska (obecnie Dom Kultury). Wybudowano również Kaplicę Matki Boskiej Anielskiej, która wiele lat później stała się kościołem parafii Laski do czasu wybudowania kościoła w latach 80. (na osobiste życzenie Prymasa Stefana Wyszyńskiego).

Opaleń - część sołectwa Laski przejął w 1945 r. skarb państwa i włączył w 1959 r. w granice tworzonego właśnie Kampinoskiego Parku Narodowego. Obecnie właściciele i spadkobiercy dziatek z przedwojennej parcelacji czynią starania o możliwość zabudowy.

Sieraków („sierak" = sukmana, siermięga) to kolejna wieś śródpuszczańska, notowana w drugiej połowie XVIII w.; mimo słabych warunków dla rolnictwa rozwijała się systematycznie. Tu w 1916 r. powstała pierwsza szkoła w okolicy. W dwudziestoleciu międzywojennym wieś liczyła 600 mieszkańców w 140 chałupach. Mieszkańcy utrzymywali się z pracy w lesie i innych zeń pożytków wraz z wypasem.

Posada Sieraków - oddzielona od Sierakowa wysoką wydmą wioska, obecnie dwie osady służbowe Parku.

Smolarz - pojedyncza osada na Łąkach Sierakowskich, uległa zniszczeniu przez pożar w latach 70.

Pociecha - to mata śródleśna wioska przy karczmie „Pociecha" w XIX w. - nigdy nie przekroczyła liczbę 10 gospodarstw. Wykupiona przez Park w latach 70. - pozostały 4 osady służbowe. Należy do sołectwa Truskaw.

Hornówek - początki wsi to parcelacja majątku Zielonki w połowie XIX w. Pierwszymi właścicielami zostali Hornowscy - stąd nazwa wsi. Po kolejnej parcelacji w 1900 r. do roku 1914 wieś składała się z 30 gospodarstw rolnych z hodowlą bydła, jako główny kierunek gospodarczy,

Izabelin - dający obecnie nazwę gminie, jest najmłodszy i nigdy nie był wsią. W początkach XX w. było to drugorzędne letnisko dla oficerów zawodowych i rzemieślników. Od roku 1918 notuje się ruch osiedleńczy na porębach leśnych wzmożony parcelacją pod zabudowę osiedlową, uwieńczony rejestracją Izabelina, jako pierwszego w Puszczy Kampinoskiej osiedla mieszkaniowego. Osiedle nazwę swoją wzięto podobno od imienia Izabelli Zielińskiej - właścicielki lasów Truskawia i Izabelina. W 1937 r. - budowa szkoły, w 1952 - kościoła parafialnego, 1972 - nowej szkoły „ 1000-latki".

Mościska (trzeba było „mościć" przejścia przez bagno) - niewielka wieś dotąd w dużej mierze rolnicza. Jedyny w gminie Izabelin mieszczący się w południowej części wsi, obszar szybkiego rozwoju rzemiosła i usług.

Gać Zaborowska słynna z krwawej bitwy w czasie powstania styczniowego, obecnie Zaborów Leśny osada służbowa KPN. W pobliżu Mogiła Powstańców Styczniowych 1863 r. w obszarze ochrony ścisłej Zaborów Leśny.

Historia Polski. Przez Puszczę Kampinoską wiedzie szlak przemarszu wojsk Jagiełły pod Grunwald - przez Brochów i w Śladowe przez Wisłę

po drewnianym moście pływającym, dla zmylenia wywiadu krzyżackiego skonstruowanym w Puszczy Kozienickiej i spławionym Wista, Ludność puszczańska brata czynny udział w Insurekcji Kościuszkowskiej i w Powstaniu Styczniowym - zachowały się mogiły i krzyże. Najbardziej znana Mogiła Powstańców 1863 r. znajduje się koło Zaborowa Leśnego. Z tego czasu zachowały się: Dąb Powstańców na Polesiu i Sosna Powstańców w Górkach (obecnie sosna padła, a obok postawiono kamienny pomnik z odpowiednią informacją) - miejsca kaźni po zasadzkach kozackich. Do dziś zachowały się w Puszczy liczne ślady przedzierania się na odsiecz oblężonej Warszawie w 1939 r. wojsk Armii Poznań i Armii Pomorze po bitwie nad Bzurą. Poległych pochowano na cmentarzach w Sochaczewie, Granicy, Kiełpinie, Laskach i in. Cmentarz Palmiry jest miejscem spoczynku największej liczby ofiar (ponad 2200 osób) hitlerowskiej eksterminacji narodu polskiego w latach 1939-1943.

Historia Polski odcisnęła na terenie Gminy Izabelin swe piętno tak samo, a może mocniej niż w całej Puszczy Kampinoskiej. Znamienne przykłady

• Pomoc mieszkańców w Insurekcji Kościuszkowskiej - powoduje represje i zniszczenia ze strony wojsk Suworowa, zwłaszcza w Sierakowie.

• Folwark w Truskawiu bazą powstańców styczniowych w 1863 r. przed krwawym bojem pod Gacią Zaborowską - potem okrutne represje władz carskich na Truskawianach.

•Wrzesień 1939 r. - Armie Poznań i Pomorze walczą krwawo w Pociesze, Sierakowie, Laskach o dostęp do oblężonej Warszawy.

•Pułk Ułanów Jazłowieckich przedziera się przez Truskaw, Izabelin, Opaleń; słynny bój pod Dąbrową Leśną.

•Ogromna pomoc Sierakowian dla wojsk polskich w 1939 r. później partyzantów Grupy AK „Kampinos" w walce z okupantem.

•Nocą 2/3 września 1944 r. „wypad na Truskaw" - bazę wojsk niemieckich i ukraińskich - sukces bojowy Grupy AK „Kampinos" a potem krwawe represje na Truskawianach.

Powstanie Warszawskie - „Jerzyki" wraz z Grupą AK „Kampinos" walczą skutecznie w Pociesze. W uznaniu zasług wsi Truskaw w walce z okupantem hitlerowskim Rada Państwa przyznała w 1985 r. Krzyż Grunwaldu ki. III (eksponowany w Sali Posiedzeń Urzędu Gminy).

image

Poznaj Izabelin

Informacje

Czytaj Więcej
image

Autobusem

Komunikacja

Czytaj Więcej
image

Samochodem

Komunikacja

Czytaj Więcej
image

Lokalizacja

Mapy i plany

Czytaj Więcej